Het Dordrechts Museum, opgericht in 1842, is een van de oudste musea van ons land. In anderhalve eeuw is een collectie opgebouwd die ruim 400 jaar Nederlandse schilderkunst omvat: van meesters uit de Gouden Eeuw tot kunst van vandaag. Een verzameling die nog steeds groeit. En die het uitgangspunt is voor een afwisselend tentoonstellings- en activiteitenprogramma.
Het museum bevindt zich in de historische binnenstad van Dordrecht. Van het oorspronkelijke gebouw uit de 14de eeuw is nog maar weinig over. In het verleden waren hier een Wittevrouwenklooster, een wees- en pesthuis en een psychiatrische inrichting gevestigd. Het Dordrechts Museum nam in 1904 zijn intrek in dit gebouw, dat van binnen én van buiten een bezoek waard is. De tuin met oude platanen, beuken en kastanjebomen is een oase van rust in de stad. 
Museumtuin
Willem de Klerk, Gezicht aan de Rijn
Boven de Boterbeurs aan de Wijnstraat leidt de vereniging de eerste dertig jaar een stil bestaan. De eerste dinsdag van de maand is het museum tussen 11 en 15 uur voor leden en hun huisgenoten opengesteld. Eén van de bestuursleden is sinds 1846 Herman de Kat van Oost- en West-Barendrecht. Voor de toekomst van het museum zal hij een belangrijke rol spelen, vooral door ziijn relatie met Ary Scheffer die dan in Parijs al een beroemdheid is. In 1856 bezoekt de in Dordrecht geboren Scheffer het museum en zegt een aantal van zijn werken toe.
Legaat Dupper
De verzameling van het museum blijft bescheiden, tot in 1870 het bestuurslid Leendert Dupper Wzn. overlijdt. Suikerfabrikant en kunstverzamelaar Dupper laat het museum zijn collectie 19de-eeuwse schilderijen na, plus een bedrag van fl 100.000 bestemd voor kunstaankopen. Dankzij dit legaat kan bijvoorbeeld een vroeg werk van Lourens Alma Tadema (1836-1912) worden aangekocht, de eerste Alma Tadema in openbaar bezit.
Het voorbeeld van Dupper vindt navolging en de collectie neemt toe in omvang en kwaliteit.
Lourens Alma Tadema, De Romeinse dichter Venantius Fortunatus Scheffercollectie
In 1895 overlijdt dr. René Marjolin, de schoonzoon van Ary Scheffer. Hij vermaakt aan het Dordrechts Museum een bedrag van 200.000 Franse francs, op voorwaarde dat de gemeente een passende ruimte beschikbaar stelt voor de werken van Scheffer. De helft van het legaat mag worden gebruikt voor de aankoop van kunstwerken, de andere helft voor een Schefferfonds waaruit jonge Nederlandse kunstenaars, bij voorkeur geboren in Dordrecht, een studiebeurs zouden kunnen krijgen. Tot op de dag van vandaag wordt de Schefferprijs, tegenwoordig 'De Scheffer' genoemd, elke twee jaar uitgereikt.
De weduwe van René Marjolin en dochter van Ary Scheffer, Cornelia Marjolin-Scheffer, overlijdt in 1898. Het Dordrechts Museum erft de ateliernalatenschap van haar vader - zo'n 600 schilderijen, tekeningen en schetsen - met nog 10.000 Franse francs voor de inrichting van twee ‘Schefferzalen’. De komst van de Scheffercollectie is de directe aanleiding voor de verhuizing van het museum, dat toch al met ruimtegebrek kampte. De gemeente laat het vroegere Krankzinnigengesticht aan de Lindengracht tot museum verbouwen. De officiële opening is op 6 juli 1904.
Ondanks de nieuwe behuizing en de interessante aanwinsten blijft het bezoek achter bij de verwachtingen. Het bestuur besluit wat meer reclame te maken. In de boten van Fop Smit komen borden, er verschijnen artikelen in de plaatselijke pers en de gemeente plaatst wegwijzers naar het museum. Bovendien wordt de naam van de Lindengracht gewijzigd in Museumstraat.
Dordtse verzamelaars
De collectie krijgt aan het begin van de 20ste eeuw een nieuwe impuls dankzij twee Dordtse verzamelaars, houthandelaar Hidde Nijland (1856-1931) en notaris Willem Hendrik van Bilderbeek (1855-1918). Beiden volgen de moderne kunst op de voet. Ze kopen werk van schilders als de gebroeders Maris, Breitner, Mauve en Jozef Israëls. Van Nijland krijgt het museum het Landschap met vaart van de hand van Jan Toorop, nog altijd één van de hoogtepunten in de collectie, en een tekening van Vincent van Gogh. Van Bilderbeek laat zijn collectie Haagse School en Amsterdamse Impressionisten na aan de Nederlandse staat, die de werken op haar beurt in langdurig bruikleen geeft aan het Dordrechts Museum. Dankzij de collectie Van Bilderbeek-Lamaison is de 19de eeuw een van de twee belangrijkste verzamelgebieden van het Dordrechts Museum geworden. 
Jan Toorop, Portret van Hidde Nijland
Oude kunst
Het andere zwaartepunt in de collectie is de 17de eeuw. Ook al was bij de oprichting gekozen voor het verzamelen van eigentijdse kunst, toch is al snel duidelijk dat de oude kunst niet mag ontbreken. Dordrecht heeft beroemde schilders als Aelbert Cuyp, Nicolaes Maes, Ferdinand Bol en de gebroeders Van Strij voortgebracht. Ook zij behoren in de collectie te zijn vertegenwoordigd, vindt men. Zo worden rond 1900 de eerste aankopen gedaan voor een verzameling oude kunst.
Het museum in de 20ste eeuw
Vanaf de oprichting heeft het bestuur van de Vereniging steeds de leiding gehad over het museum, maar gaandeweg wordt het museumbedrijf hiervoor te groot en te complex . In 1921 wordt voor het eerst een directeur benoemd. Een gemeentelijke instelling wordt het museum pas veel later, in 1978.
In de jaren ’70 wordt het museum onder leiding van architect Walter Nikkels verbouwd en uitgebreid met onder andere een expositieruimte voor hedendaagse kunst. De daarop volgende decennia maakt het museum naam met belangrijke tentoonstellingen. Hoogtepunten zijn de jubileumtentoonstelling De zichtbare werelt (1992), Ary Scheffer, gevierd romanticus (1995) en Griekse Goden en helden in de tijd van Rubens en Rembrandt (2001) met een recordaantal bezoekers van 55.000.
De verzameling is intussen gestaag blijven groeien. Dat is voor een belangrijk deel te danken aan derden: particuliere schenkers, fondsen, de Stichting Vrienden van het Dordrechts Museum (opgericht in 1995) en de Vereniging Dordrechts Museum, die altijd een ondersteunende rol is blijven spelen en nog steeds eigenaar is van een deel van de collectie.
Toekomst
In de periode 2007-2010 zal het Dordrechts Museum opnieuw ingrijpend worden verbouwd en uitgebreid. Er komt een nieuwe tentoonstellingsvleugel, waardoor in het oude gebouw meer ruimte ontstaat voor de presentatie van de eigen collectie. Voorzieningen als winkel, garderobe en café worden aan de eisen van deze tijd aangepast. Daarnaast komen er faciliteiten als een educatief atelier, documentatiecentrum en auditorium. Het ontwerp voor het nieuwe Dordrechts Museum wordt uitgewerkt door Dirk Jan Postel van architectenbureau Kraaijvanger Urbis uit Rotterdam.
De deuren van het vernieuwde Dordrechts Museum openen weer in 2010. Tot die tijd kunt u het Dordrechts Museum aan de Haven bezoeken. In onze tijdelijke huisvesting kunt u regelmatig nieuwe tentoonstellingen verwachten. Ook wordt er permanent aandacht besteed aan de stand zaken rond de verbouwing.
Dordrechts Museum aan de Haven
Nieuwe Haven 26
3311 AP Dordrecht
Zuid-Holland
078-6482148
Openingstijden
Geopend: za en zo 11.00 – 17.00 uur
Toegangsprijzen
Gratis
Ontwerp voor de nieuwe gevel van Dirk Jan Postel